FUNGSIONALISASI TEORI NASKH DALAM TAFSIR AL-QUR‘AN DAN HUKUM ISLAM: SEBUAH CATATAN KRITIS
DOI:
https://doi.org/10.18592/jiu.v13i1.700Keywords:
naskh, nâsikh, mansûkhAbstract
The commonly accepted assumption among Muslim scholars is that the abrogation (naskh)
theory is regarded as method necessary for interpreting the Qur‘an and for law-making. This article
is aimed to explore how it has been used and abused to support ideological interest. From the
beginning, some traditions, which are contradictory to each other, ascribed to ‘Alî bin Abî Thâlib,
for instance, which supports the importance of knowledge on naskh, falls under unreliable category.
The traditions have been distorted and interpreted in different context to argue for its importance.
The naskh has been used to interpret some ambigous verses, such as what Ahmad Al-Bahrânî, a
Shiite scholar, to set up his own theological beliefs. Meanwhile, the Muslim jurists have applied it as
a method of making of law decision. ‘Abdullâh al-Karkhî (w. 340 H), a Hanafite scholar, for instance,
used it to attack against legal opinions of non-Hanafite scholars. Since al-Shâfi’î‘s era till
contemporary time, the naskh has been regarded as a method of developing Islamic law, of course,
in different contexts and trends.
References
Daftar Pustaka
‘Abduh,Îhâb Hasan, (2005). Istihâlat Wujûd al-Naskh (Dirâsah ‘Ilmîyah Tudhidh Khurâfât al-Riwâyât wa
Taruddu ‘alâ Jahl Zakariyyâ Buthrus. Cairo: Maktabat al-Nâfidhah.
Abû ‘Ubayd, (2006). Kitâb al-Nâsikh wa al-Mansûkh, suntingan (tahqîq) Mushthafâ ‘Abd al-Qâdir ‘Athâ’.
Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Abû al-Thayyib Muhammad Shasm al-Haq al-‘Azhîm Âbâdî, (tth). ‘Awn al-Ma’bûd Sharh Sunan Abî
Dâwûd, vol. 10, ed. ‘Abd al-Rahmân Muhammad ‘Uthmân. Beirut: Dâr al-Fikr.
Abû Nu’aym, (1988). Hilyat al-Awliyâ‘ wa Thabaqât al-Ashfiyâ‘, vol. 3.Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Al-Ahdal, Hasan Muhammad Maqbûlî, (1988 M/ 1408 H). Rusûkh al-Ahbâr wa Mansûkh al-Akhbâr li
Abî Ishâq Burhân al-Dîn Ibrâhîm ibn ‘Umar al-Ja’barî: Dirâsah wa Tahqîq. Beirut: Mu`assasat al-
Kutub al-Thaqâfîyah dan San’â: Maktabat al-Jîl al-Jadîd.
Al-Baghdâdî, (tth). ‘Abd al-Qâhir al-Nâsikh wa al-Mansûkh, suntingan (tahqîq) Hilmî Kâmil As’ad
‘Abd al-Hâdî. Aman: Dâr al-‘Adawî.
Al-Baghawî, (1993). Ma’âlim al-Tanzîl, vol. 2. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Al-Bahrânî, (1999). Ahmad. Al-Ta‘wîl Manhaj al-Istinbâth fî al-Islâm. T.Tp.: Dâr al-Ta‘wîl li al-Thibâ’ah
wa al-Nashr.
Al-Barzanjî, ‘Abd al-Lathîf ‘Abdullâh ‘Azîz, (1993). Al-Ta’ârudh wa al-Tarjîh bayna al-Adillah al-Shar’îyah:
Bahth Ushûlî Muqâran bi al-Madhâhib al-Islâmîyah al-Mukhtalifah, vol. 1. Beirut: Dâr al-Kutub al-
‘Ilmîyah
Al-Bukhârî, (1407 H/ 1987 M). Shahîhal-Bukhârî, anotasi (ta’lîq) Mushthafâ Dîb al-Bighâ, vol. 3.
Beirut: Dâr Ibn Kathîr.
Al-Bûthî, Muhammad Sa’îd Ramadhân, (1990). Al-Salafîyah: Marhalah Zamanîyah Mubârakah, Lâ
Madhhab Islâmî. Damaskus: Dâr al-Fikr.
Al-Dhahabî, Muhammad Husayn, (1976 M/ 1396 H). Al-Tafsîr wa al-Mufassirûn, vol. 2. Beirut: Dâr
al-Fikr.
Al-Dhahabî, Syams al-Dîn, (1997).Ma’rifat al-Qurrâ‘ al-Kibâr ‘alâ al-THabaqât wa al-A’shâr. Beirut: Dâr
al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Al-Fawzân, Shâlih bin Fawzân bin ‘Abdullâh, (1411 H). Ta’qîbât ‘alâ Kitab al-Salafîyah Laysat Madhhaban.
Riyâdh: Dâr al-Wathan li al-Nashr.
Ghazali, Abdul Moqsith, (2009). Argumen Pluralisme Agama: Membangun Toleransi Berbasis al-Qur‘an.
Jakarta: Kata Kita.
Gilliot,Claude, (1999). “The Beginnings of Qur`ânic Exegesis”, dalam The Qur`an: Formative Interpretation,
ed. Andrew Rippin. Great Britain: Ashagate.
Hibatullâh ibn Salâmah. Al-Nâsikh wa al-Mansûkh, suntingan (tahqîq) Zuhayr al-Shâwîs dan Muhammad
Kan’ân. Beirut: al-Maktab al-Islâmî, 1404 H.
Al-Hâzimî, (2001). Al-I’tibâr fî al-Nâsikh wa al-Mansûkh fî al-Hadîth, suntingan (tahqîq) disertai studi
Ahmad Thanthâwî Jawharî Musaddad. Makkah: al-Maktabah al-Makkîyah dan Beirut: Dâr Ibn
Hazm.
———-, (1986). al-Nâsikh wa al-Mansûkh fî al-Qur’ân, suntingan (tahqîq) ‘Abd al-Ghaffâr Sulaymân al-
Bindârî. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Ibn Abî Shaybah, (1994). Al-Mushannaf fî al-Ahâdîth wa al-Âthâr, vol. 6. Beirut: Dâr al-Fikr.
Ibn al-Jawzî, (tth). Nawâsikh al-Qur‘ân. Dâr al-Kutub al-’Ilmîyah.
———-, (tth).Talbîs Iblîs, ed. Muhyî al-Dîn Muhammad Ba’yûn. Beirut: Dâr Ibn Zaydûn.
Ibn Kathîr, (1988). Tafsîr al-Qur‘ân al-‘Azhîm. Beirut: Dâr al-Fikr, t.th.
Ibn Qutaybah. Ta‘wîl Mukhtalif al-Hadîth. Cairo: Mu’assasat al-Kutub al-Thaqâfîyah.
Ibn Shâhîn, Abû Hafs ‘Umar bin Ahmad, (2008). Nâsikh al-Hadîth wa Mansûkhuh, ed. al-SHâdiq bin
‘Abd al-Rahmân al-Gharayânî. Beirut: Dâr Ibn Hazm.
Al-Ishfahânî, Al-Râghib, (t.th). Al-Mufradât fi Gharîb al-Qur‘ân. Cairo: al-Maktabah al-Tawfîqîyah.
‘Ismâ’îl, Sha’bân Muhammad, (1988). Nazharîyat al-Naskh fî al-Sharâ`i’ al-Samâwîyah. T.tp.: Dâr al-
Salâm.
Al-Jashshâsh, (1405 H). Ahkâm al-Qur‘ân, vol. 2, ed. Muhammad al-Shâdiq Qamhâwî. Beirut: Dâr
Ihyâ‘ al-Turâth al-’Arabî.
Al-Karamî, Yûsuf. Qalâ‘id al-Marjân fî Bayân al-Nâsikh wa al-Mansûkh fî al-Qur‘ân, dalam
www.elmeshkat.com.
Al-Khâzin, (1995). Lubâb al-Ta‘wîl fî Ma’ânî al-Tanzîl. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Al-Khû’î, al-Sayyid Abû al-Qâsim al-Mûsawî, (1998). The Prolegomena to the Qur‘an, terj. disertai
pengantar oleh Abdulaziz A. Sachedina. Oxford: Oxford University Press.
Kinberg, Leah, (1999).”Muhkamât and Mutashâbihât (Koran 3/7): Implication of a Koranic Pair of
Terms in Medieval Exegesis”, dalam Andrew Rippin (ed.). The Qur‘an: Formative Interpretation.
USA/Singapore/Sydney: Ashgate.
Ma’rifah, Muhammad Hâdî, (1411 H). Al-Tamhîdfî ‘Ulûm al-Qur`ân, vol. 2.Qom: Mu`assasat al-Nashr
al-Islâmî.
Al-Mizzî, (1982). Tahdhîb al-Kamâl, ed. Bashshâr ‘Awwâd Ma’rûf. Beirut: Mu`ssasat al-Risâlah.
Al-Muhâsibî, (1982). Fahm al-Qur‘ân, ed. Husayn al-Quwwatilî. Beirut: Dâr al-Fikr dan Dâr al-Kindî.
Al-Nahhâs, (tth). Al-Nâsikh wa al-Mansûkh. Cairo: al-Maktabah al-Azharîyah.
Nasr, Seyyed Hossein, (1996). “The Meaning and the Concept of Philosophy in Islam,” dalam History
of Islamic Philosophy, ed. Seyyed Hossein Nasr dan Oliver Leaman. London dan New York:
Routledge.
Al-Qurthubî, (tth). Al-Jâmi’ li Ahkâm al-Qur‘ân.T.tp.: t.p.
Rippin, Andrew, (1984). “Al-Zuhrî, Naskh al-Qur`ân, and the Problem of Early Tafsîr Text”, dalam
Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, volume 47, no. 1.
Rumadi, (2006). “Post Tradisionalisme Islam: Wacana Intelektualisme dalam Komunitas NU”,
disertasi. Jakarta: Sekolah Pascasarjana Universitas Islam Negeri Syarif Hidayatullah.
Al-Sabt, Khâlid bin ‘Uthmân, (1421 H). Qawâ’id al-TafsîrJam’an wa Dirâsah, vol. 2. Mesir: Dâr ibn
‘Affân.
Al-Sakhâwî, (1426 H). Fath al-Mughîth bi Sharh Alfîyat al-Hadîth, ed. ‘Abd al-Karîm ‘Abdullâh bin
‘Abd al-Rahmân al-Khudhayr dan Muhammad bin ‘Abdullâh bin Fuhayd Âl Fuhayd. Riyâdh:
Maktabat Dâr al-Minhâj.
Sezgin, Fuat, (1967). Geschichte des Arabischen Schrifttums.Leiden: E.J. Brill.
Al-Shaykh, ‘Izz al-Dîn Husyan, (1993). Mukhtashar al-Nâsikh wa al-Mansûkh fî Hadîth Rasulillâh SHallâ
Allâh ‘Alayh wa Sallam. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmîyah.
Shu’lah, Abû ‘Abdillâh, (1995). Shafwat al-Râsikh fî ‘Ilm al-Mansûkh wa al-Nâsikh. T.tp.: Maktabat al-
Thaqâfah al-Dînîyah.
Al-Suyûthî, Jalâl al-Dîn, (2003). Al-Durr al-Manthûr, ed. ‘Abdullâh bin ‘Abd al-Muhsin al-Turkî, vol.
Cairo: Markaz li al-Buhûth wa al-Dirâsât al-‘Arabîyah wa al-Islâmîyah.
———-, (thh). Al-Itqân fî ‘Ulûm al-Qur`ân, vol. 1. Beirut: Dâr al-Fikr.
———-, (2003).Tadrîb al-Râwî fî Sharh Taqrîb al-Nawâwî, ed. al-Shaykh ‘Arafât al-‘Ashshâ Hishshûnah.
Beirut: Dâr al-Fikr.
Al-Shabbâgh,Muhammad bin Luthfî, (1985). Târîkh al-Qushshâsh wa Atharuhum fî al-Hadîth al-Nabawî
wa Ra‘y al-‘Ulamâ‘ fîhim. al-Maktab al-Islâmî.
Wansbrough, John, (1977). Quranic Studies:Sources and Methods of Scriptural Interpretation. Oxford: Oxford
University Press.
Al-Zarkashî, Badr al-Dîn, (1957 M/ 1376 H). Al-Burhân fî ‘Ulûm al-Qur’ân, ed. Muhammad Abû al-
Fadhl Ibrâhîm. Cairo: Dâr Ihyâ` al-Kutub al-‘Arabîyah.
Al-Zarqâ, Muhammad, (1996). Sharh al-Qawâ’id al-Fiqhîyah, ed. ‘Abd al-Sattâr Abû Ghuddah.
Damaskus: Dâr al-Qalam.
Zayd, Mushthafâ, (2007). Al-Naskh fî al-Qur’ân al-Karîm: Dirâsah Tashrî’îyah Târîkhîyah Naqdîyah. Cairo:
Dâr al-Yusr.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).