KONSEP GURU DAN MURID MENURUT ULAMA ABAD PERTENGAHAN (KOMPARASI ANTARA AL-MAWARDI DAN AL-GHAZALI)

Rahmadi Rahmadi

Abstract


Artikel ini mencoba memberikan analisis komparatif mengenai perspektif al-Mâwardî dan al-Ghazâlî tentang tiga masalah yang berkaitan dengan guru dan murid yaitu: (1) hakikat guru dan hakikat murid, (2) profesionalisme guru dan strategi belajar murid, dan (3) relasi-etis guru-murid. Hasil komparasi ini menemukan bahwa keduanya memiliki gagasan tentang keseimbangan guru dan murid dalam berbagai segi. Bagi keduanya, baik guru maupun murid harus diberdayakan secara bersama-sama agar terjadi kombinasi guru-murid yang serasi baik dari segi kualitas maupun moralitas dalam belajar dan mengajar.


Keywords


Guru, murid, profesionalisme guru, strategi belajar, relasi-etis.

Full Text:

PDF

References


DAFTAR PUSTAKA

‘Abd al-Maqshûd, Sayyid. “Tarjamat al-Mu`allif: al-Mâwardî” dalam Abû Hasan al-Mâwardî. Al-Nukat wa al-‘Uyûn Tafsîr al-Mâwardî, Jilid I. Beirut: Mu’assasat al-Kutub al-Tsaqafiyyah, t.th.

Al-Abrâsyî, Muhammad ‘Athiyyah. Al-Tarbiyat al-Islamiyyat wa Falâsifatuhâ. Beirut: Dâr al-Fikr, t.th.

‘Abûd, ‘Abd al-Ghanî. Al-Fikr al-Tarbawî ‘Ind al-Ghazâlî Kamâ Yabdû min Risâlatih (Ayyuhâ Walad). T.t.: Dâr al-Fikr al-‘Arabî, t.th.

Al-‘Almawî, ‘Abd al-Bâsith. “Al-Mu’îd fî Adab al-Mufîd wa al-Mustafîd” dalam Syafîq Muhammad Zay’ûr. Al-Fikr al-Tarbawî ‘ind al-‘Almawî. Beirut: Dâr Iqra`, 1986.

Anwar, Saeful. Filsafat Ilmu Al-Ghazali Dimensi Ontologi dan Aksiologi. Bandung: Pustaka Setia, 2007.

Asari, Hasan. The Educational Thought of al-Ghazali Theory and Practice. Jakarta: Departemen Agama RI, Direktorat Pembinaan Perguruan Tinggi Agama Islam, 1996/1997.

Bakar, Osman. Hierarki Ilmu Membangun Rangka-Pikir Islamisasi Ilmu menurut al-Farabi, al-Ghazali, Quthb al-Din al-Syirazi. Di terjemahkan oleh Purwanto dari Classification of Knowledge in Islam: A Study in Islamic Philosophies of Science. Bandung: Mizan, 1998.

Al-Bantanî, Muhammad Nawawî al-Jawî. Marâqiy al-‘Ubûdiyyah. Surabaya: Dâr al-Nasyr al-Mishriyyah, t.th.

Daud, Wan Mohd Nor Wan. Filsafat dan Praktik Pendidikan Islam Syed M. Naquib al-Attas. Diterjemahkan dari The Educational Philosophy and Practice of Syed Muhammad Naquib al-Attas oleh Hamid Fahmy et. al. Bandung: Mizan, 2003

Al-Ghazâlî, Abû Hâmid Muhammad ibn Muhammad. Ihyâ` ‘Ulûm ad-Dîn. Beirut: Dâr al-Fikr, t.th.

--------. Ihyâ`’Ulûm al-Dîn, Juz XI. Beirut: Dâr al-Fikr, 1980.

--------. Mîzân al-‘Amal. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1989.

--------. Ayyuhâ al-Walad. Kediri: Maktabah Utsmaniyah, t.th.

--------. “Al-Adab fi ad-Dîn” dalam Majmû’ât Rasâ`il Imâm al-Ghazâlî. Beirut: Dâr al-Fikr, 1996.

--------. “Bidâyat al-Hidâyah” dalam Majmû’ât Rasâ`il Imâm al-Ghazâlî. Beirut: Dâr al-Fikr, 1996.

--------. “Al-Munqidz min al-Dhalâl”, dalam Majmû’ât Rasâ`il Imâm al-Ghazâlî. Beirut: Dâr al-Fikr, 1996.

--------. Fâtihat al-‘Ulûm. Takhrîj hadis dan syarh mufradât oleh ‘Adnân Abû Syâmah. Suriah: Maktabah Dâr al-Fajr, t.th.

Ibn Sahnûn. “Risâlat Âdâb al-Mu’allimîn” dalam ‘Abd al-Amîr Syams al-Dîn. Al-Fikr al-Tarbawî ‘ind Ibn Sahnûn wa al-Qâbisî. Beirut: Dâr Iqra`, 1985.

Ibn Jamâ’ah, Badar al-Dîn. “Tadzkirat al-Sâmi’ wa al-Mutakallim fî Âdâb al-‘Âlim wa al-Muta’allim” dalam ‘Abd al-Amîr Syams al-Dîn. Al-Fikr al-Tarbawî ‘ind Ibn Jamâ’ah. Beirut: Dâr Iqra`, 1984.

Al-Mâwardî, Abû Hasan ‘Alî ibn Muhammad ibn Habîb. Adab al-Dunyâ wa al-Dîn. Bairut: Dâr al-Fikr, 1995.

--------. Adab al-Dunyâ wa al-Dîn. Tahqîq Thâha ‘Abd al-Ra`uf Sa’ad. T.t.: Maktabat al-Taqwa, t.th.

--------. Al-Hâwî al-Kabîr, Juz 9 dan 12. Beirut: Dâr al-Fikr, t.th.

--------. Kenikmatan Kehidupan Dunia dan Agama: Etika dalam Pergaulan, diterjemahkan dari Adab al-Dunyâ wa al-Dîn oleh Kamaluddin Sa’diyatulharamain. Jakarta: Pustaka Azzam, 2001.

Al-Mishrî, ‘Alî ibn Muhammad al-Dhabbâ’. “Fath al-Karîm al-Mannân fî Âdâb Hamalat al-Qur`ân” dalam Yahyâ ibn Syaraf al-Nawawî. Al-Tibyân fî Âdâb Hamalat al-Qur`ân. Beirut: Dâr al-Nafâ`is, 1984.

Mujib, Abdul dan Jusuf Mudzakkir. Ilmu Pendidikan Islam. Jakarta: Kencana, 2006.

Nafis, Muhammad. The Concept of the Imamate in the Works of al-Mawari. Jakarta: Departemen Agama RI Dirjen Binbaga Islam, 1993.

Al-Nahlâwî, ‘Abd ar-Rahmân. Ushûl at-Tarbiyah al-Islâmiyyah wa Asâlibuhâ fî al-Bayt, wa al-Madrasah wa al-Mujtama’. Beirut: Dâr al-Fikr, 1979.

Nata, Abuddin. Perspektif Islam tentang Pola Hubungan Guru-Murid Studi Pemikiran Tasawuf al-Ghazali. Jakarta: PT. Raja Grafindo Persada, 2001.

Al-Nawawî, Muhy al-Dîn ibn Syaraf. Al-Tibyân fî Âdâb Hamalat al-Qur`ân. Beirut: Dâr al-Nafâ`is, 1984.

Al-Qâbisî, Abû Hasan. “al-Mufashshalat li ahwâl al-Muta’allimîn wa Ahkâm al-Mu’allimîn wa al-Muta’allimîn” dalam ‘Abd al-Amîr Syams al-Dîn. Al-Fikr al-Tarbawî ‘ind Ibn Sahnûn wa al-Qâbisî. Beirut: Dâr Iqra`, 1985.

Al-Qarsyî, Barîkân Barkî. Al-Qudwat wa Dawruhâ fî Tarbiyat al-Nasy`i. Al-Makkah al-Mukarramah: al-Maktabat al-Fayshaliyyah, 1984.

Syams al-Dîn, ‘Abd al-Amîr. Al-Fikr al-Tarbawî ‘ind Ibn Shahnûn wa al-Qâbisî. Beirut: Dâr Iqra`, 1985.

--------. Al-Madzhab al-Tarbawî ‘ind Ibn Jamâ’ah. Beirut: Dâr Iqra`, t.th.

Syams al-Dîn, Ahmad (ed). Al-Ghazâlî: Hayâtuh, Âtsâruh, Falsafatuh. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1990.

Al-Syarbâshî, Ahmad. Al-Ghazâliy wa al-Tashawwuf al-Islâm. T.t.: Dâr al-Hilâl, t.th.

Al-Syâthibî, Abû Ishâq. Al-Muwâfaqât fî Ushûl al-Syarî’ah, Mujallad I. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 2003.

Al-Subkî, Tâj al-Dîn Abû Nashr ‘Abd al-Wahhâb. Thabaqât al-Syâfi’iyyah al-Kubra, Juz III. Bayrût, Dâr al-Kutub al-‘Ilmi, 1999.

Thabânah, Badawî. “Muqaddimat fî al-Tashawwuf al-Islâmî wa Dirâsat Tahlîliyyat li syahshiyyat al-Ghazâlî, wa Falsafatih fî al-Ihyâ`”, dalam al-Ghazâlî, Ihyâ` ‘Ulûm al-Dîn Juz 1. Beirut: Dâr al-Fikr, t. th.

Thoha, M. Chabib. Kapita Selekta Pendidikan Islam. Yogyakarta: Pustaka Pelajar, 1996.

Al-Zabîdî, al-Sayyid Muhammad al-Husaynî. Ithâf al-Sâdat al-Muttaqîn bi Syarh Ihyâ` ‘Ulûm al-Dîn Juz 1. Beirut: Dâr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, t.th.

Al-Zarnûjî. “Ta’lîm al-Muta’allim Tharîq al-Ta’allum” dalam Ibrâhîm ibn Isma’îl, Syarh Ta’lîm al-Muta’allim. Surabaya: Nûr al-Hudâ, t. th.




DOI: http://dx.doi.org/10.18592/khazanah.v14i2.1561

Refbacks

  • There are currently no refbacks.




Copyright (c) 2017 Rahmadi Rahmadi

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

===================================

===================================

Khazanah: Jurnal Studi Islam dan Humaniora Indexed By:

                     

===================================

Creative Commons License

Khazanah: Jurnah Studi Islam dan Humaniora by http://jurnal.uin-antasari.ac.id/index.php/khazanah/index is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.