ISTIṢḤĀB SEBAGAI SOLUSI PEMECAHAN MASALAH KEKINIAN
DOI:
https://doi.org/10.18592/sy.v18i1.2125Abstract
Dinamisasi hukum Islam bisa dicapai dengan menekankan sisi kemaslahatan sebagai pertimbangan utama penetapan hukum. Salah satu upaya yang dapat dilakukan adalah dengan meninjau ulang istiṣḥÄb sebagai dalil hukum, yaitu menetapkan sesuatu berdasarkan status asal. Adakalanya asal segala sesuatu adalah mubah, bebas dari tuntutan, hukum asal masih relevan, dan adakalanya sifat asal adalah tetap. IstiṣḥÄb dapat diterapkan pada banyak kasus, baik bidang hukum keluarga, hukum pidana, hukum perdata, maupun hukum ekonomi. Lebih dari itu, kesesuaian prinsip istiṣḥÄb dengan asas hukum di Indonesia (asas praduga tak bersalah), asas legalitas, dan prinsip nullum delictum nulapoena sine praevia leg poenali menjadikannya penting untuk diketahui lebih lanjut.
References
Daftar Bacaan
Al-Qur’an
‘Awdah, ‘Abd al-QÄdir. al-Tashrī’ al-JinÄ’ī fÄ« al-IslÄm MuqÄranan bi al-QÄnÅ«nÄ« al-Waá¸â€™Ä«. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, t.th.
Abdullah, Abdul Ghani. “Eksistensi Hukum Pidana Islam dalam Reformasi Hukum Nasional†dalam M. Amin Suma, Pidana Islam di Indonesia, Peluang, Prospek, dan Tantangan. Jakarta: Pustaka Firdaus, 2001
al-Jawziyyah, Ibn Qayyim. I’lÄm al-Muwaqqi’īn ‘An Rabb al-‘ĀlamÄ«n. Beirut: al-Maktabah al-‘Aá¹£riyyah, 2003M. Vol. 1.
AmidÄ«, Al-. al-IḥkÄm fÄ« Uṣūl al-AḥkÄm. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1983. Vol. 4.
AndalusÄ«, Ibn Ḥazm al-. Al-IḥkÄm FÄ« Uṣūl al-AḥkÄm. Kairo: DÄr al-Ḥadis, 1992. Vol V.
BannanÄ«, Al-. Ḥashiyah al-Bannani ‘alÄ Matn Jam’ al-JawÄmi’. Semarang, Toha Putra, tt. Vol. II.
Baá¹£ri, Muḥammad ibn ‘AlÄ« al-. al-Mu’tamad FÄ« Uṣūl al-Fiqh. Damshiq: DÄr al-Fikr, 1965. Vol II.
BukhÄrÄ«, ‘Abd al-‘AzÄ«z ibn Muḥammad al-. Kashf al-AsrÄr ‘An Uṣūl Fakhr al-IslÄm al-BazdwÄ«. Beirut: DÄr al-KitÄb al-‘ArabÄ«, t.th. Vol. 2
Coulson, Noel J. A History of Islamic Law. Edinburgh: University Press, 1987.
FairuzabadÄ«, IbrÄhÄ«m ibn ‘AlÄ« al-. al-Luma’ Fi Uṣūl al-Fiqh. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyah, 1985.
GhazzÄlÄ«, AbÅ« ḤamÄ«d Muḥammad ibn Muḥammad al-. Al-Mustaá¹£fÄ Min ‘Ilm al-Uṣūl. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyah, 1993. Vol. 2
HanbÄl, Aḥmad ibn. Musnad Aḥmad Ibn HanbÄl. Beirut: DÄr al-Kutub al-IslÄmiyyah, 1993. Vol. IV.
ḤasaballÄh, ‘AlÄ«. Uṣūl al-Tashrī’ al-IslÄmÄ«. Kuwait, DÄr al-Ma’Ärif, t.th.
Hasan, Ahmad. Pintu Ijtihad Sebelum Tertutup. Bandung: Pustaka, 1984.
ḤasÄn, Ḥusayn ḤamÄ«d. Naẓariyah al-Maá¹£laḥah. Kairo: DÄr al-Naḥá¸ah al-‘ArÄbiyah, 1971.
Haá¹Ä«b, Aḥmad ibn al-Laá¹Ä«f al-. al-NafahÄt ‘alÄ Sharḥ al-WaraqÄt. Surabaya: Bungkul Indah, tt.
ImÄm, Muḥammad Kamal al-DÄ«n. Uṣūl al-Fiqh al-IslÄmÄ«. Beirut: Muassasah al-JÄmi’iyyah li al-dirÄsah wa al-Shu’ūn wa al-Tawzi’, 1996.
KafrÄwÄ«, ‘Abd al-GhanÄ« dan Aḥmad MukhtÄr MaḥmÅ«d. MuḥÄá¸rÄt fÄ« Uṣūl al-Fiqh. Kairo: JÄmi’Ät al-AzhÄr KuliyyÄt DirÄsÄt al-IslÄmiyyÄt, 2002
KhallÄf, ‘Abd al-WahhÄb. ‘Ilm Uṣūl al-Fiqh. Jiddah, al-Ḥaramayn, 2004.
--------. Maá¹£Ädir al-Tashri' al-IslÄmÄ« fi mÄ lÄ Naṣṣa fi hÄ. Kairo: Ma’had al-DirÄsÄt al-‘Arabiyyah al-‘Āliyah, 1955.
KUHAP
MadhkÅ«r, Muḥammad Salam. al-IjtihÄd FÄ« Tashrī’ al-IslÄmÄ«. Kairo: DÄr al-Nahá¸ah al-‘Arabiyah, 1992. Vol I.
Mahmasani, Subhi. Filsafat Hukum Islam. Bandung: PT. al-Ma’arif, 1976.
Mubarok, Jaih. Metodologi Ijtihad Hukum Islam. Yogyakarta: UII Press, 2002.
Musarawah, ‘Awni Aḥmad Muḥammad. al-IstiṣḥÄb, Ḥujjiyyatuh Wa Athruh Fi al-AḥkÄm al-Fiqhiyyah. Nablis: t.tp, 1424 H/2003 M.
NawÄwÄ«, Al-. Sharh Muslim. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyah, 1986. Vol. IV
NusayfÄ«, Ḥafīẓ al-DÄ«n al-. Kashf al-AsrÄr. Beirut: DÄr al-Kutub al-Ilmiyah, 1986. Vol II.
Peraturan Menteri Agama No. 11 Tahun 2007 tentang Pencatatan Nikah
Rab’iyyah, ‘Abd al-‘AzÄ«z al-. AdillÄt al-Tashrī’ al-Mukhtalaf fi al-IḥtijÄj fÄ«hÄ. Beirut: MuassasÄt al-RisÄlÄt, 1979
Ridwan, “IstiṣḥÄb dan Penerapannya dalam Hukum Islamâ€, al-ManÄhij Jurnal Kajian Hukum Islam, Vol. v. No. 1, Januari 2011
Rushd, Ibn. BidÄyah al-Mujtahid wa NihÄyah al-Muqtaá¹£id. T.tp: DÄr al-Kutub al-‘Arabiyah, t.th.
Sarakhsi, Al-. Uṣūl al-Sarakhsi. Beirut: DÄr al-Ma’rifah, 1372 H.
ShÄfi’ī, Al- al-Umm. Kairo: tp, 1325. Vol. VII.
ShÄá¹ibÄ«, AbÅ« Isḥaq IbrÄhÄ«m ibn MÅ«sÄ al-Lakhmi Al-. Al-MuwÄfaqÄt fi Uṣūl al-AḥkÄm. Kairo: DÄr al-Fikr, 1341 H. I.
ShawkÄnÄ«, Muḥammad Ibn ‘AlÄ« Ibn Muḥammad al-. IrshÄd al-FukhÅ«l ilÄ TaḥqÄ«q ‘Ilm al-Uṣūl. Beirut: DÄr al-Fikr, 1992. Vol. 1
ShayrÄzÄ«, Al-. al-Lamh fÄ« Uṣūl al-Fiqh. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1985.
SubkÄ«, ‘AlÄ« ‘Abd al-KÄfÄ« al-. al-IbhÄj. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1404 H
SuyÅ«á¹Ä«, Al-. al-AshbÄh wa al-NaẓÄ’īr. Beirut: DÄr al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1403 H. Vol.1.
ṬabarÄ«, Muḥammad Ibn JarÄ«r al-. JÄmi‘ al-BayÄn fÄ« Ta’wÄ«l al-Qur’Än. Beirut: Mu’assasah al-RisÄlah, 2000.
ṬūfÄ«, Najm al-DÄ«n al-. Sharḥ al-Arba‘īn al-NawÄwÄ« taḥqÄ«q Muá¹£á¹afÄ Za’īd dalam MuÄá¹afÄ Za’īd, al-Maá¹£laḥah fÄ« al-Tashri‘ al-IslÄmÄ« wa Najm al-DÄ«n al-ṬūfÄ«. Kairo: DÄr al-Fikr al-‘ArabÄ«, 1964.
Tuwana, Muḥammad MÅ«sÄ. al-IjtihÄd. Mesir, DÄr al-Kutub al-ḤadÄ«thah, 1971.
UU No. 1 Tahun 1974 tentang Perkawinan.
UU No. 48 Tahun 2009 tentang Kekuasaan Kehakiman
Za’id, Muá¹£á¹afÄ. al-Maá¹£laḥah fi al-Tashri’ al-IslÄmÄ« wa Najm al-DÄ«n al-ṬūfÄ«. ttp: DÄr al-Fikr al-‘ArÄbÄ«, 1954.
Zahrah, AbÅ«. TÄrikh al-MadhÄhib al-IslÄmiyah. Beirut: DÄr al-Fikr, tt. Vol. II.
--------. Uṣūl Fiqh. Beirut: DÄr al-Fikr, t.th
ZarqÄ, Muá¹£á¹afÄ Muḥammad al-. Hukum Islam dan Perubahan Sosial. Jakarta: Rioracipta, 2000.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.
Â